Σε διεθνές θεσμικό θρίλερ μετατρέπεται η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα, καθώς το εγχώριο σύστημα των servicers και των funds βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο των ανώτατων ευρωπαϊκών ελεγκτικών αρχών. Η πρόσφατη, στρατηγικής σημασίας, προσφυγή του Ινστιτούτου Καταναλωτών (ΙΝΚΑ) και Εμπορικών Συλλόγων της χώρας στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την Ευρωπαϊκή Αρχή Διαφάνειας, ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για το καθεστώς αδιαφάνειας που επικρατεί στην ελληνική αγορά, με φόντο 90 δισεκατομμύρια ευρώ «κόκκινων» –αλλά και «πράσινων»– δανείων.
Η κίνηση αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τις σοβαρές επιφυλάξεις που διατύπωσε πρόσφατα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στην έκθεσή του για τον ελληνικό χρηματοπιστωτικό τομέα, ζητώντας ρητά την άμεση ενίσχυση της εποπτείας και της διαφάνειας των εν λόγω εταιρειών.
«Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει» στους πλειστηριασμούς
Όπως καταγγέλλει ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ, Γιώργος Λεχουρίτης, οι servicers, τα funds και οι εταιρείες real estate λειτουργούν ως ένα ενιαίο, αδιαφανές σύμπλεγμα με τις συστημικές τράπεζες, οι οποίες συχνά συμμετέχουν και στο μετοχικό τους κεφάλαιο.
Το πιο σκοτεινό σημείο της αγοράς εστιάζεται στις διαδικασίες εκποίησης της ιδιωτικής περιουσίας. Οι καταγγελίες κάνουν λόγο για μια ιδιότυπη «ανακύκλωση» ακινήτων: κατά τη διάρκεια των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, εμφανίζονται θυγατρικές εταιρείες real estate που ανήκουν στους ίδιους τους servicers και «χτυπούν» τα ακίνητα, ελέγχοντας πλήρως τις τιμές και πετώντας εκτός τους δανειολήπτες.
Την ίδια στιγμή, οι πολίτες τελούν υπό καθεστώς πλήρους άγνοιας. Όταν ένα δάνειο μεταβιβάζεται, ο δανειολήπτης δεν ενημερώνεται ποτέ για το εξευτελιστικό ποσό στο οποίο αγοράστηκε από το fund, στερούμενος το δικαίωμα να το εξαγοράσει ο ίδιος στην ίδια τιμή.
Το «μπλόκο» στις ρυθμίσεις και το σαμποτάζ του νόμου
Παρά τις κυβερνητικές διακηρύξεις για την επιτυχία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, η πραγματικότητα της αγοράς δείχνει συστηματική καταστρατήγηση του πνεύματος του νόμου από την πλευρά των funds. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, μόλις ένα ελάχιστο ποσοστό του προβληματικού χρέους βρίσκεται σε καθεστώς βιώσιμης ρύθμισης.
Νομικοί κύκλοι και ενώσεις καταναλωτών αποκαλύπτουν τις νέες «στρατηγικές» των servicers:
- Προτάσεις-παγίδα: Αντί για βιώσιμες λύσεις, οι εταιρείες διαχείρισης προτείνουν μέσω της πλατφόρμας ρυθμίσεις με εξωφρενικές προκαταβολές (που αγγίζουν το 20% ή 30% του χρέους) ή δόσεις που ξεπερνούν το συνολικό εισόδημα του οικοκυριού.
- Σκόπιμη απόρριψη: Οι απαράδεκτες αυτές προτάσεις γίνονται με μοναδικό στόχο να απορριφθούν από τον δανειολήπτη, ώστε ο servicer να εμφανίζεται «νομότυπος» ότι προσπάθησε να ρυθμίσει, ανοίγοντας πλέον νόμιμα τον δρόμο για την άμεση έκδοση προγραμμάτων πλειστηριασμού.
- Το δράμα των «Πράσινων» δανείων: Στο στόχαστρο έχουν μπει ακόμα και δάνεια που εξυπηρετούνται κανονικά. Τράπεζες τα εκχωρούν μαζικά σε funds, τα οποία στη συνέχεια αλλάζουν μονομερώς τους όρους ή αρνούνται να συνεργαστούν για αναδιαρθρώσεις επιτοκίων, με την Τράπεζα της Ελλάδος να επιδεικνύει προκλητική αδράνεια στα συνεχή ερωτήματα των φορέων.
Βροχή προστίμων για τρομοκρατία και παραβίαση προσωπικών δεδομένων
Την ίδια ώρα η αυθαιρεσία των funds έχει χτυπήσει «κόκκινο» και στο επίπεδο της καθημερινής παρενόχλησης, προκαλώντας την παρέμβαση των ανεξάρτητων αρχών.
Πρόσφατα, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα επέβαλε βαριές χρηματικές καμπάνες σε μεγάλους servicers (doValue, Cepal, Intrum) μετά από εκατοντάδες επώνυμες καταγγελίες πολιτών. Οι εταιρείες διαχείρισης πιάστηκαν να παρανομούν συστηματικά, καθώς:
- Αναζητούσαν και καλούσαν στα τηλέφωνα εργασίας συγγενικά πρόσωπα, εγγυητές, ακόμα και γείτονες των οφειλετών, παραβιάζοντας κάθε έννοια τραπεζικού απορρήτου και προσωπικών δεδομένων.
- Αρνούνταν να συμμορφωθούν με τη νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία, η οποία τους υποχρεώνει να διαθέτουν λειτουργικές, ψηφιακές πλατφόρμες όπου ο δανειολήπτης θα βλέπει σε πραγματικό χρόνο το αναλυτικό ιστορικό των δόσεων και το ακριβές υπόλοιπο της οφειλής του. Οι πλατφόρμες αυτές είτε υπολειτουργούν, είτε παρουσιάζουν μόνιμα «τεχνικά προβλήματα», κρατώντας τον πολίτη στο σκοτάδι.
Η στεγαστική κρίση των 200.000 «κλειδωμένων» σπιτιών
Οι συνέπειες αυτής της ασυδοσίας δεν περιορίζονται στους δανειολήπτες, αλλά πλέον στραγγαλίζουν την ελληνική κοινωνία, αποτελώντας τη βασική γενεσιουργό αιτία της εφιαλτικής στεγαστικής κρίσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΝΚΑ, περίπου 200.000 ακίνητα και κατοικίες έχουν περιέλθει στα χέρια των τραπεζών, των servicers και των funds. Οι εταιρείες αυτές κρατούν σκόπιμα τα εν λόγω ακίνητα εκτός αγοράς (δεν τα διαθέτουν ούτε για ενοικίαση ούτε για πώληση), προκειμένου να μην πέσουν οι τιμές του real estate και να ελέγχουν τεχνητά την προσφορά. Το αποτέλεσμα; Τα ενοίκια στις αστικές περιοχές έχουν εκτιναχθεί σε απρόσιτα επίπεδα για τη μέση ελληνική οικογένεια και τους νέους, την ίδια ώρα που χιλιάδες σπίτια παραμένουν «φαντάσματα» στα χαρτοφυλάκια των ξένων επενδυτικών κεφαλαίων.
Η προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποτελεί ίσως το τελευταίο ανάχωμα. Όπως χαρακτηριστικά διαμηνύουν οι εμπορικοί και καταναλωτικοί φορείς, «η παράνομη λειτουργία των funds δεν μπορεί να συνεχίσει να συγκαλύπτεται εντός των συνόρων. Αν η εγχώρια δικαιοσύνη και οι ρυθμιστικές αρχές εθελοτυφλούν, τον λόγο έχουν πλέον οι Βρυξέλλες».
