«Καμπανάκι» για τα κόκκινα δάνεια χτυπάει η Κομισιόν με την έκθεση για την ελληνική οικονομία που δόθηκε στη δημοσιότητα το μεσημέρι της Τετάρτης, παρουσιάζοντας την προβληματική «μαγική εικόνα» την οποία οι τράπεζες αποφεύγουν να παρουσιάσουν.
Η Κομισιόν επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα των κόκκινων δανείων δεν λύθηκε, απλώς μεταφέρθηκε από τους ισολογισμούς των τραπεζών σε έναν παράλληλο, αδιαφανές σύμπλεγμα τραπεζών, εισπρακτικών εταιρειών (servicers), αλλά και funds των οποίων οι πραγματικοί ιδιοκτήτες κρύβονται πίσω από εταιρείες-σφραγίδες στο εξωτερικό.
Οι ρυθμίσεις των κόκκινων δανείων
Στην έκθεση επισημαίνεται ότι οι ρυθμίσεις των κόκκινων δανείων από τους servicers προχωρούν με ρυθμό χελώνας, ενώ το 44% των ρυθμίσεων χάνεται μετά από λίγο καιρό, ενώ «στηλιτεύει» το γεγονός ότι υπάρχουν καθυστερήσεις στους πλειστηριασμούς. Συστήνει, μάλιστα, να διευκολυνθούν και να επιταχυνθούν οι πλειστηριασμοί ακινήτων από τους Servicers, έτσι ώστε να μην καταπέσουν οι κρατικές εγγυήσεις που δόθηκαν στα funds που αγόρασαν τα κόκκινα δάνεια με το σχήμα «Ηρακλής» (Hellenic Asset Protection Scheme – HAPS).
Η «εκκαθάριση» των χαρτοφυλακίων κόκκινων δανείων που καλύπτεται από κρατικές εγγυήσεις χαρακτηρίζεται «αργή», ενώ τα χαρτοφυλάκια που έχουν ενταχθεί στις εγγυήσεις αυτές του «Ηρακλή» υποαποδίδουν λόγω δικαστικών καθυστερήσεων και εμποδίων στις ρευστοποιήσεις, όπως αναφέρεται στην έκθεση, γεγονός που κρατά τις ανακτήσεις από εξασφαλίσεις κάτω από τους στόχους.
(Το iEidiseis αναφέρθηκε στο πρόβλημα μόλις την περασμένη εβδομάδα: Τα κόκκινα δάνεια… «κοκκινίζουν» αντί να «πρασινίζουν» – Ο κίνδυνος για τράπεζες, servicers και Δημόσιο).
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες ξεφορτώθηκαν πάνω από 70–80 δισ. ευρώ NPLs, τα μετέφεραν σε εταιρείες ειδικού σκοπού και σε funds με άγνωστη μετοχική σύνθεση, έλαβαν σε αντάλλαγμα τιτλοποιημένα ομόλογα – πολλά από τα οποία καλύπτονται από κρατικές εγγυήσεις – και εμφανίζουν «καθαρούς» ισολογισμούς και ιστορικά κέρδη. Παράλληλα, όμως, οι τράπεζες παραμένουν μέτοχοι στους μεγαλύτερους servicers, εισπράττοντας μέρισμα από τα κέρδη των ίδιων κόκκινων δανείων που κάποτε επιβάρυναν τους δικούς τους ισολογισμούς.
Τώρα είναι η ίδια η Κομισιόν που χτυπάει καμπανάκι για τα κόκκινα δάνεια, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι το πρόβλημα παραμένει άλυτο και απλώς «εξάγεται» από τις τράπεζες σε servicers και funds.
Στην «Σύσταση για την οικονομική, κοινωνική, εργασιακή, διαρθρωτική και δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα» και στην έκθεση «Μετα-προγραμματική αξιολόγηση εποπτείας – Άνοιξη 2026», η Κομισιόν καταγράφει ότι, πίσω από τους καθαρούς ισολογισμούς των τραπεζών, παραμένει μια τεράστια μάζα κόκκινου ιδιωτικού χρέους, με αργή εκκαθάριση, υψηλά ποσοστά αποτυχίας ρυθμίσεων και ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών ρευστοποίησης.
Στην έκθεση Μετα-Προγραμματικής Αξιολόγησης ο ελληνικός τραπεζικός τομέας περιγράφεται ως «κερδοφόρος και ανθεκτικός», με κέρδη 4,5 δισ. ευρώ το 2025 για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, με υψηλή ρευστότητα και κεφαλαιακούς δείκτες πάνω από τα εποπτικά όρια.
Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPL ratio) στους ισολογισμούς τους έχει πέσει στο 3,3% τον Δεκέμβριο 2025 – το χαμηλότερο επίπεδο από την είσοδο της Ελλάδας στο ευρώ.
Το πραγματικό πρόβλημα
Πίσω όμως από αυτό το εντυπωσιακό νούμερο κρύβεται το πραγματικό πρόβλημα: πάνω από 80 δισ. ευρώ χρέους, κυρίως παλαιών κόκκινων δανείων, που έχουν μεταφερθεί σε servicers μέσω τιτλοποιήσεων και πωλήσεων, με τη διαχείρισή τους να προχωρά αργά και να βρίσκεται πολύ πίσω από τους στόχους που έχουν τεθεί στο σχέδιο «Ηρακλής» που εγγυάται ένα μεγάλο μέρος από τις αποδόσεις των funds που αγόρασαν τα κόκκινα δάνεια.
Στην έκθεση για την Ελλάδα, η Επιτροπή σημειώνει ότι οι ελληνικές τράπεζες «έχουν καθαρίσει τους ισολογισμούς τους», αλλά η επίλυση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που βρίσκονται πλέον στα χέρια servicers «προχωρά με αργούς ρυθμούς», λόγω δικαστικών εμποδίων στις προ και μετά τον πλειστηριασμό διαδικασίες. Οι καθυστερήσεις αυτές, αναφέρει, αποθαρρύνουν τους υποψήφιους αγοραστές, οδηγούν σε αποτυχημένους πλειστηριασμούς, υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα του πλαισίου ρύθμισης χρέους και μειώνουν την προσφορά διαθέσιμων κατοικιών, καθώς πολλές κενές κατοικίες παραμένουν εγκλωβισμένες σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, επιτείνοντας έτσι την κρίση στέγης, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται.
Το χειρότερο είναι ότι η Κομισιόν δεν περιορίζεται στις διαπιστώσεις, αλλά ζητά ρητά από την Ελλάδα να «συνεχίσει τη μείωση του αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων που κατέχουν τράπεζες και servicers, επιταχύνοντας τις δικαστικές διαδικασίες που σχετίζονται με τις ρευστοποιήσεις».
Με άλλα λόγια, η Κομισιόν πιέζει την Ελλάδα να τρέξει πιο γρήγορα τους πλειστηριασμούς.
Ταυτόχρονα, στην εξωδικαστική πλατφόρμα, παρότι αυξάνονται οι αιτήσεις και διευρύνεται η κατηγορία των οφειλετών για τους οποίους οι πιστωτές δεν μπορούν να αρνηθούν τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, τα ποσοστά επαναπροβλημάτων παραμένουν πολύ υψηλά: περίπου 44% των ρυθμισμένων χρεών μέσω servicers ξανακοκκινίζει.
Μόλις ένα στα τέσσερα δάνεια σε ρύθμιση
Μόνο ένα στα τέσσερα δάνεια που έχουν περάσει σε servicers βρίσκεται σε ρύθμιση, ενώ ακόμη και οι συνεπείς δανειολήπτες πληρώνουν πολύ υψηλότερα επιτόκια από τα τραπεζικά: περίπου 5–6% σε ρυθμισμένα στεγαστικά, όταν το αντίστοιχο δάνειο στην τράπεζα θα είχε γύρω στο 3%, και 14–15% σε καταναλωτικά που «κανονικά» κινούνται γύρω στο 11%.
Το παράδοξο που αναδεικνύεται είναι ότι, ενώ τα δάνεια αυτά σε μεγάλο βαθμό καλύπτονται έμμεσα από κρατικές εγγυήσεις του «Ηρακλή», οι δανειολήπτες συνεχίζουν να τιμωρούνται με επιτόκια που αγγίζουν τα όρια της νόμιμης τοκογλυφίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η Κομισιόν καταγράφει πολύ υψηλό ποσοστό «ξανα-κοκκινίσματος» στις ρυθμίσεις από servicers – ένδειξη ότι οι όροι πολλών ρυθμίσεων είναι απλώς μη βιώσιμοι.
Σε αυτό το ήδη εκρηκτικό τοπίο, η πολιτική απάντηση που διαμορφώνεται με τη βούλα της Κομισιόν δεν είναι προστασία των αδύναμων, αλλά επιτάχυνση των εκτελέσεων. Η Επιτροπή στηρίζει και καταγράφει τις τροποποιήσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και την εισαγωγή ηλεκτρονικής πλατφόρμας για επίσπευση των δικών, μέτρα που στην πράξη περιορίζουν δραστικά τα περιθώρια νομικής άμυνας των οφειλετών και διευκολύνουν την ταχεία ολοκλήρωση των πλειστηριασμών.
Σε εθνικό επίπεδο, οι ίδιες ρυθμίσεις – όπως η δυνατότητα άμεσης αποβολής του οφειλέτη από το ακίνητο μετά τον πλειστηριασμό και η συγκέντρωση πλειστηριασμών από όλη τη χώρα στην Αθήνα – θωρακίζουν θεσμικά ένα μοντέλο όπου το βάρος της «λύσης» μεταφέρεται ξανά στο σπίτι του δανειολήπτη.
