Μία νέα εποχή για τον ενεργειακό χάρτη της Ελλάδας ανατέλλει, με το τοπίο για τις επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια να οριοθετείται πλέον με σαφήνεια και, κυρίως, με νέους, αυστηρότερους κανόνες. Η υπογραφή του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε την τελική σφραγίδα στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), ένα κείμενο κομβικής σημασίας που οδεύει πλέον προς το Εθνικό Τυπογραφείο για τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Contents
Παρά τις πολύμηνες διαβουλεύσεις και τις πιέσεις από παράγοντες της αγοράς, το υπουργείο διατήρησε τον σκληρό πυρήνα των περιβαλλοντικών περιορισμών. Ωστόσο, το τελικό κείμενο ενσωματώνει στρατηγικές τεχνικές διορθώσεις που επιχειρούν να ισορροπήσουν την προστασία του φυσικού πλούτου με τις αναπτυξιακές ανάγκες της εθνικής ενεργειακής μετάβασης.
Ο νέος χάρτης για τα αιολικά πάρκα: Ποια νησιά μένουν «εκτός»
Η πλέον ηχηρή παρέμβαση του νέου πλαισίου αφορά τον νησιωτικό χώρο. Ο κανόνας αποκλεισμού αιολικών εγκαταστάσεων σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων παγιώνεται οριστικά. Πρόκειται για μια ρύθμιση που συμπιέζει γεωγραφικά την αγορά, προστατεύοντας παράλληλα τα μικρά, ευαίσθητα οικοσυστήματα. Ουσιαστικά, η ανάπτυξη νέων αιολικών πάρκων στα ελληνικά πελάγη περιορίζεται αυστηρά σε 13 κόμβους: Κρήτη, Εύβοια, Ρόδος, Λέσβος, Χίος, Κεφαλονιά, Λευκάδα, Κάρπαθος, Άνδρος, Νάξος, Λήμνος, Σάμος και Θάσος. Επιπλέον, το υψομετρικό όριο απαγόρευσης εγκαταστάσεων πάνω από τα 1.200 μέτρα παραμένει ακέραιο.
Μια κρίσιμη διαφοροποίηση που ευνοεί, ωστόσο, τους επενδυτές αφορά τον καθορισμό των «Περιοχών Καταλληλότητας». Το αρχικό σχέδιο απαιτούσε μεσοσταθμικό αιολικό δυναμικό 4 m/sec σε ολόκληρη τη Δημοτική Ενότητα. Αυτός ο όρος λειτουργούσε ως τροχοπέδη, καθώς ακύρωνε την εκμετάλλευση συγκεκριμένων υψωμάτων με εξαιρετική αιολική απόδοση, εάν ο γενικός μέσος όρος της περιοχής ήταν χαμηλός. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αναθεωρημένη διάταξη αποδεσμεύει στοχευμένα αυτά τα σημεία, επιτρέποντας την τοποθέτηση ανεμογεννητριών με «χειρουργική» ακρίβεια, χωρίς να καταστρατηγείται η περιβαλλοντική νομοθεσία.
Φωτοβολταϊκά και Δίκτυο Natura: Μηδενική ανοχή
Στον τομέα της ηλιακής ενέργειας, το πλαίσιο δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Οι οριζόντιες απαγορεύσεις παραμένουν σε πλήρη ισχύ. Αποκλείεται ρητά η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών σε χαρακτηρισμένες δασικές εκτάσεις και στο σύνολο των ζωνών του δικτύου Natura 2000. Το καθεστώς αδειοδότησης αυστηροποιείται πλήρως, κλείνοντας την πόρτα σε ενδεχόμενες τεχνικές παρεκκλίσεις.
Ειδικά για τις περιοχές Natura, το νέο καθεστώς σηματοδοτεί μια σημαντική θεσμική αλλαγή. Οι όποιες επεμβάσεις (κυρίως για συνοδά έργα) θα εξαρτώνται αποκλειστικά από τα πορίσματα των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ). Παράλληλα, ύστερα από εισήγηση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, καταργείται το τεχνικό όριο των 7,5 m/sec αιολικού δυναμικού για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ). Πλέον, η έγκριση ενός έργου δεν θα βασίζεται στην ενεργειακή του απόδοση, αλλά αποκλειστικά στην αμιγή περιβαλλοντική αξιολόγηση των επιπτώσεών του.
Ο «γόρδιος δεσμός» των υποδομών και το κόστος για τους επενδυτές
Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος επεκτείνεται και στα συνοδά έργα. Η διέλευση εναέριων γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από προστατευόμενες ζώνες θα απαιτεί πλέον ειδική και εμπεριστατωμένη τεκμηρίωση. Στο πλαίσιο της αντιπυρικής προστασίας, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) ήδη αξιολογεί το πενταετές σχέδιο του ΔΕΔΔΗΕ. Στόχος είναι η σταδιακή υπογειοποίηση των ιδιωτικών δικτύων Μέσης Τάσης, με προτεραιότητα σε περιοχές υψηλού κινδύνου δασικών πυρκαγιών, όπως η Αττικοβοιωτία, η Εύβοια, η Ανατολική Πελοπόννησος και η Θράκη.
Η εξέλιξη αυτή γεννά άμεσες προκλήσεις για την αγορά. Η απαίτηση για πιθανή υπογειοποίηση καλωδίων αυξάνει δραματικά το αρχικό κόστος επένδυσης (CAPEX), μεταβάλλοντας τα επιχειρηματικά μοντέλα και επιμηκύνοντας τον χρόνο απόσβεσης. Παράλληλα, ο γεωγραφικός περιορισμός της αιολικής ανάπτυξης στα 13 προαναφερθέντα νησιά κινδυνεύει να προσκρούσει στον υφιστάμενο κορεσμό των δικτύων. Τα τοπικά συστήματα μεταφοράς συχνά στερούνται του απαραίτητου ηλεκτρικού χώρου για την απορρόφηση της νέας παραγόμενης ισχύος, καθιστώντας τις άμεσες αναβαθμίσεις υποδομών ζήτημα ζωτικής σημασίας.
Η «καυτή» πατάτα των μεταβατικών διατάξεων
Το πιο κρίσιμο στοίχημα του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ κρύβεται στις μεταβατικές του διατάξεις, οι οποίες θα καθορίσουν την τύχη εκατοντάδων ώριμων έργων. Η αρχική κυβερνητική πρόβλεψη εξαιρούσε από τους νέους, αυστηρούς κανόνες μόνο τις επενδύσεις που διέθεταν εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους έως τις 20 Μαΐου 2026.
Οι φορείς της αγοράς, αντιδρώντας σφοδρά, απαίτησαν η «κόκκινη γραμμή» να μεταφερθεί στην ημερομηνία επίσημης έναρξης ισχύος του νέου πλαισίου (δημοσίευση σε ΦΕΚ). Η τελική νομική διατύπωση που θα αποτυπωθεί στο κείμενο αναμένεται με αγωνία, καθώς θα καθορίσει τον ακριβή αριθμό των επιχειρηματικών σχεδίων που θα αναγκαστούν να υπαχθούν αναδρομικά σε καθεστώς πλήρους επανασχεδιασμού, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο ακύρωσης.
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ βάζει ξεκάθαρους κανόνες. Μένει να φανεί στην πράξη αν το κράτος μπορεί να υποστηρίξει γρήγορα με υποδομές αυτή την αναδιανομή της πράσινης ενέργειας, χωρίς να εγκλωβίσει τους επενδυτές στον λαβύρινθο της γραφειοκρατίας των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών.
greenbusiness.gr
