Στην απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο για τα κόκκινα δάνεια και τους servicers προχωρά η κυβέρνηση, μετά τις αντιδράσεις και την πολιτική αντιπαράθεση που προκάλεσε η επίμαχη διάταξη.
Την απόφαση ανακοίνωσε ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Δημήτρης Μαρκόπουλος, κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής.
Τι προβλέπει το άρθρο 23
Το άρθρο 23, εισάγει το άρθρο 63Ε στον νόμο 5072/2023 για τις διμερείς ρυθμίσεις οφειλών. Η κομβική αλλαγή έγκειται στον χαρακτηρισμό της σύμβασης ρύθμισης απευθείας ως εκτελεστού τίτλου.
Μέχρι τώρα, κάθε πιστωτής όφειλε να εξασφαλίσει δικαστική απόφαση, διαταγή πληρωμής ή συμβολαιογραφική πράξη για να προχωρήσει σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Με τη νέα ρύθμιση, το ίδιο το ιδιωτικό συμφωνητικό αποκτά άμεση νομική ισχύ εκτέλεσης.
Στην πράξη, εάν ο οφειλέτης αθετήσει τους όρους, τράπεζες και servicers μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα κατασχέσεις ή πλειστηριασμούς παρακάμπτοντας τη διαταγή πληρωμής. Ενώ ο πιστωτής κερδίζει χρόνο και παρακάμπτει ένα διαδικαστικό στάδιο, ο δανειολήπτης στερείται το βασικότερο μέσο άμυνας: την ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής. Παρότι διατηρεί το δικαίωμα ανακοπής κατά της εκτέλεσης, πρόκειται για εντελώς διαφορετικό ένδικο βοήθημα, με αυστηρότερες και πιο περίπλοκες.
Μ. Αποστολάκη: Σε άτακτη φυγή η κυβέρνηση, αναγκάστηκε να αποσύρει το προκλητικό άρθρο 23
Σκληρή κριτική άσκησε στην κυβέρνηση για το “προκλητικό άρθρο 23” η Μιλένα Αποστολάκη.
“Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αναγκάστηκε, να αποσύρει το απαράδεκτο άρθρο 23 του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Μια διάταξη που επιχειρούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων εις βάρος των δανειοληπτών.
Με τη συγκεκριμένη ρύθμιση προβλεπόταν ότι οι συμβάσεις ρύθμισης οφειλών θα αποτελούσαν αυτόματα εκτελεστούς τίτλους, παρέχοντας στους πιστωτές ένα πρόσθετο ισχυρό μέσο αναγκαστικής εκτέλεσης και στερώντας τους οφειλέτες από στάδια δικαστικής προστασίας.
Είχε προηγηθεί η παρεμπόδιση της κλήσης της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων, προκειμένου να φιμωθεί η θεσμική αντίδραση του νομικού κόσμου της χώρας.
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ζήτησε την απόσυρση της διάταξης, η οποία και επιβλήθηκε στην κυβέρνηση, μετά την παρέμβαση της αντιπολίτευσης και όσων φορέων τοποθετήθηκαν στην Επιτροπή.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τη νομοθετική διαδικασία, πρώτα επιχειρεί να θεσμοθετήσει ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους ισχυρούς και στη συνέχεια, όταν προκαλούνται αντιδράσεις, υποχωρεί άτακτα.
Η απόσυρση της προκλητικής διάταξης δεν είναι αρκετή. Η κυβέρνηση οφείλει να τροποποιήσεις μια σειρά από διατάξεις που καθιστούν την σχέση οφειλέτη πιστωτή εξαιρετικά ετεροβαρή και δεν διασφαλίζουν μια πραγματική και βιώσιμη δεύτερη ευκαιρία για τον αδύναμο και συνεπή δανειολήπτη.
Το ΠΑΣΟΚ επιμένει στην ανάγκη ουσιαστικής προστασίας των δανειοληπτών, αποκατάστασης της ισορροπίας μεταξύ πιστωτών και οφειλετών και θέσπισης αποτελεσματικών εγγυήσεων απέναντι στην αυθαιρεσία και καλεί τον Πρόεδρο της Βουλής να φέρει στην Ολομέλεια προς συζήτηση και ψήφιση την πρόταση νόμου που έχουμε καταθέσει”.
Οι αντιδράσεις των δικηγόρων
Σε ευθεία αντιπαράθεση με τη νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βρίσκονται οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας, ζητώντας την απόσυρση διάταξης που προβλέπει ότι οι συμβάσεις ρύθμισης οφειλών θα αποτελούν εκτελεστούς τίτλους.
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος εκφράζει έντονη ανησυχία για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η συγκεκριμένη πρόβλεψη στη δικαστική προστασία των δανειοληπτών, εκτιμώντας ότι δημιουργεί ένα ευνοϊκότερο πλαίσιο για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, εις βάρος των οφειλετών.
Από την πλευρά του, το υπουργείο απορρίπτει την κριτική περί κατάργησης της δικαστικής προστασίας, υποστηρίζοντας ότι η νέα διάταξη δεν παρέχει στους servicers τη δυνατότητα μονομερούς δημιουργίας εκτελεστών τίτλων, αλλά αφορά αποκλειστικά τις περιπτώσεις στις οποίες έχει προηγηθεί συμφωνία ρύθμισης μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη. Πηγές του ΥΠΕΘΟ, μάλιστα, επισημαίνουν ότι η παρέμβαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης των δικαιωμάτων ενημέρωσης των δανειοληπτών, διεύρυνσης των δυνατοτήτων ρύθμισης των οφειλών και αυστηρότερων υποχρεώσεων διαφάνειας για τους διαχειριστές απαιτήσεων.
Οι ενστάσεις των Δικηγορικών Συλλόγων
Η αντίδραση των δικηγόρων αφορά το άρθρο 23 του σχεδίου νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις […] και λοιπές διατάξεις», το οποίο προβλέπει την προσθήκη του άρθρου 63Ε στον ν. 5072/2023.
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη διάταξη, η σύμβαση ρύθμισης αποτελεί εκτελεστό τίτλο, βάσει της σχετικής πρόβλεψης του άρθρου 904 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, για το σύνολο των απαιτήσεων που περιλαμβάνονται σε αυτήν.
Η Συντονιστική Επιτροπή υποστηρίζει ότι με τον τρόπο αυτό εισάγεται μια εξαιρετική διαδικασία, καθώς ένας ιδιωτικός συμφωνητικός τίτλος αποκτά απευθείας εκτελεστό χαρακτήρα, χωρίς να απαιτείται η προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Όπως επισημαίνει, η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει δύο βασικές συνέπειες: αφενός, οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων αποφεύγουν τη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής και την αντίστοιχη επιβάρυνση με δικαστικό ένσημο, αφετέρου, ο οφειλέτης στερείται, κατά την εκτίμησή της, της δυνατότητας να ασκήσει ανακοπή στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα της βεβαίωσης του πραγματικού υπολοίπου της οφειλής. Οι δικηγόροι εκτιμούν ότι η ρύθμιση δεν διασφαλίζει επαρκώς τον τρόπο υπολογισμού του ποσού που απομένει προς εξόφληση, μετά την αφαίρεση των καταβολών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Ως εκ τούτου, προειδοποιούν για αυξημένο κίνδυνο ανασφάλειας δικαίου, καθώς η αναγκαστική εκτέλεση θα μπορεί να επισπεύδεται με βάση ιδιωτικό έγγραφο, χωρίς, όπως υποστηρίζουν, επαρκείς εγγυήσεις ότι η απαίτηση είναι βέβαιη και εκκαθαρισμένη.
Παράλληλα, αναδεικνύουν την άνιση διαπραγματευτική θέση των δύο πλευρών, σημειώνοντας ότι κατά τη σύναψη και την εφαρμογή μιας σύμβασης ρύθμισης η τράπεζα ή η εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων έχει κυρίαρχο ρόλο, ενώ ο οφειλέτης αποτελεί το ασθενέστερο μέρος.
Με βάση τα παραπάνω, η Συντονιστική Επιτροπή χαρακτηρίζει τη ρύθμιση υπέρμετρα ευνοϊκή για τις τράπεζες και τους servicers, υποστηρίζοντας ότι δεν εξυπηρετεί κάποιο ουσιαστικό δημόσιο συμφέρον, αλλά μεταφέρει το βάρος στους δανειολήπτες και στερεί από το Δημόσιο έσοδα από δικαστικά τέλη.
Ζητά, συνεπώς, την άμεση απόσυρση της διάταξης, χαρακτηρίζοντάς την σοβαρή οπισθοδρόμηση ως προς τις δικονομικές εγγυήσεις προστασίας των πολιτών. Μάλιστα, προειδοποιεί ότι οι Δικηγορικοί Σύλλογοι δεν πρόκειται να παραμείνουν αδρανείς, αλλά θα αναλάβουν κάθε πρόσφορη θεσμική και νομική πρωτοβουλία για την προάσπιση των δικαιωμάτων των οφειλετών και την ισότιμη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη.
Τι απαντούν πηγές του ΥΠΕΘΟ
Στον αντίποδα, πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υποστηρίζουν ότι η κριτική περί κατάργησης της δικαστικής προστασίας βασίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία του περιεχομένου της διάταξης, καθώς συγχέει την απόκτηση εκτελεστού τίτλου με τη δυνατότητα του οφειλέτη να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Όπως διευκρινίζουν, η πρόβλεψη αφορά αποκλειστικά τη σύμβαση ρύθμισης οφειλής, δηλαδή μια συμφωνία στην οποία συναινούν ο πιστωτής και ο οφειλέτης. Δεν μετατρέπει αυτομάτως την αρχική δανειακή σύμβαση σε εκτελεστό τίτλο ούτε παρέχει στους servicers γενική εξουσία να προχωρούν μονομερώς σε αναγκαστική εκτέλεση χωρίς να έχει προηγηθεί συμφωνία ρύθμισης.
Σύμφωνα με την ίδια επιχειρηματολογία, η νέα διαδικασία αποσκοπεί στην αποφυγή ενός πρόσθετου δικονομικού σταδίου, όταν τα δύο μέρη έχουν ήδη συμφωνήσει στους όρους διευθέτησης της οφειλής.
Παράλληλα, οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η δικαστική προστασία εξακολουθεί να κατοχυρώνεται μέσω του άρθρου 933 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα άσκησης ανακοπής κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης. Μέσω αυτής, ο οφειλέτης μπορεί να προβάλλει αντιρρήσεις σχετικά με την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου, τη διαδικασία εκτέλεσης, αλλά και την ίδια την απαίτηση.
Επομένως, κατά το υπουργείο, η μη έκδοση διαταγής πληρωμής δεν συνεπάγεται αυτομάτως απώλεια του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, καθώς εξακολουθεί να υπάρχει δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.
news247.gr
