Μια «ρωγμή» στις τιτλοποιήσεις «κόκκινων» δανείων ανοίγει όλο και περισσότερο και φέρνει τους servicers αντιμέτωπους με δικαστικές αποφάσεις, πολλές σε δεύτερο βαθμό, οι οποίες μπλοκάρουν κατασχέσεις και πλειστηριασμούς. Στις περιλήψεις των μεταβιβάσεων δανειακών συμβάσεων που καταθέτουν servicers στα δικαστήρια λείπει ένα στοιχείο που η Δικαιοσύνη κρίνει ότι είναι απαραίτητο για τη νομιμοποίησή τους: το τίμημα μεταβίβασης του δανείου από την τράπεζα στον αγοραστή πιστώσεων (fund).
Το τελευταίο διάστημα, η νομική επιχειρηματολογία των δανειοληπτών βρίσκει ευήκοα ώτα στα Εφετεία της χώρας. Δύο χαρακτηριστικές αποφάσεις δεύτερου βαθμού καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο το νομικό αυτό κενό «παγώνει» τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης:
- Μονομελές Εφετείο Λάρισας (Απόφαση 492/2026): Το δικαστήριο προχώρησε στην αναστολή πλειστηριασμού επαγγελματικών ακινήτων ομόρρυθμης εταιρείας στον Βόλο, τα οποία κατασχέθηκαν για οφειλή που προερχόταν από δάνειο του 2001. Το Εφετείο έκρινε ότι η μη αναγραφή του τιμήματος πώλησης στις καταχωρισμένες περιλήψεις των συμβάσεων τιτλοποίησης στο Ενεχυροφυλακείο δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ως προς την εγκυρότητα της μεταβίβασης. Δέχθηκε ότι το τίμημα πώλησης πρέπει να αναφέρεται, έστω περιληπτικά, στην καταχωρισμένη περίληψη, και πως δεν αρκεί η απλή παραπομπή στο πλήρες συμβατικό κείμενο. Εφόσον το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα στην αλλοδαπή εταιρεία ειδικού σκοπού (SPV) δεν επήλθε νομίμως, δεν υφίσταται και ενεργητική νομιμοποίηση της εταιρείας διαχείρισης (servicer).
- Μονομελές Εφετείο Πατρών (Απόφαση 185/2025): Σε αντίστοιχη υπόθεση, το δικαστήριο ακύρωσε ολοσχερώς διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης (επιταγή προς πληρωμή, κατάσχεση, απόσπασμα κατάσχεσης) για δάνειο ύψους περίπου 280.000 ευρώ. Στο σκεπτικό της απόφασης υπογραμμίζεται ρητά ότι η σύμβαση πώλησης στην οποία δεν αναγράφεται το ποσό του τιμήματος αγοράς, αλλά γίνεται απλή παραπομπή σε άλλα (μη κατατεθειμένα και μη συγκοινοποιημένα) έγγραφα, είναι «ατελής». Κατά συνέπεια, δεν επιφέρει το μεταβιβαστικό της αποτέλεσμα, στερώντας κάθε δικαίωμα από τον servicer να επισπεύσει πράξεις εκτέλεσης.
Στην ίδια κατεύθυνση έχουν κινηθεί τα τελευταία χρόνια και αποφάσεις δικαστηρίων πρώτου βαθμού (Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου 825/2025, Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών 13/2025).
Αντίθετη απόφαση στον Πειραιά
Νομικοί σημειώνουν, ωστόσο, ότι η νομολογία δεν έχει πάρει ακόμη σαφή κατεύθυνση. Για παράδειγμα, το Εφετείο Πειραιώς, με πρόσφατη απόφασή του (181/2026), απέρριψε απέρριψε αίτηση αναστολής πλειστηριασμού.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, είναι αδιάφορη για τη νομιμοποίηση της καθ’ ης (δηλαδή του servicer) η αναγραφή του τιμήματος της μεταβίβασης και της διαχείρισης.
Το δικαστήριο έκρινε ότι αρκεί η συγκοινοποίηση των νομίμως καταχωρημένων αποσπασμάτων των συμβάσεων στο Ενεχυροφυλακείο βάσει του ν. 3156/2003, στα οποία εξειδικεύεται η μεταβιβαζόμενη απαίτηση, η φύση της, οι υπόχρεοι και οι εμπράγματες εξασφαλίσεις (προσημείωση υποθήκης). Δεν απαιτείται η κοινοποίηση ή η καταχώριση ολόκληρης της σύμβασης, ούτε η ρητή αποτύπωση του τιμήματος αγοράς για να νομιμοποιηθεί ο servicer να συνεχίσει την αναγκαστική εκτέλεση.
Από την πλευρά τους, οι servicers παγίως υποστηρίζουν ότι δεν ήταν αναγκαία, στο πλαίσιο των τιτλοποιήσεων, η αναγραφή του τιμήματος μεταβίβασης κάθε επιμέρους δανείου, αλλά μόνο τα συνολικά ποσά. Άλλωστε, όπως έχει γίνει δεκτό και με δικαστικές αποφάσεις, το ύψος του τιμήματος μεταβίβασης ενός δανείου δεν διαφοροποιεί το ύψος της απαίτησης έναντι του οφειλέτη.
Το κενό στο νομικό πλαίσιο
Νομικοί από την πλευρά των δανειοληπτών θεωρούν ότι η αναγραφή του τιμήματος είναι ουσιώδες στοιχείο μιας σύμβασης μεταβίβασης δανείου. Τονίζουν ότι ο νόμος ορίζει πως για να μεταβιβαστεί η απαίτηση πρέπει να καταχωρίζονται τα «ουσιώδη στοιχεία» της -και το τίμημα αποτελεί ουσιώδες στοιχείο μιας μεταβίβασης.
Ωστόσο, οι servicers «πατούν» σε Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ 19169/2024) που καθορίζει τα πρότυπα έντυπα δημοσίευσης στο Ενεχυροφυλακείο. Αφορά συγκεκριμένα τις συμβάσεις μεταβίβασης απαιτήσεων (πώληση δανείων από τράπεζες σε funds) και τις συμβάσεις διαχείρισης (ανάθεση στους servicers), όπως αυτές προβλέπονται στα άρθρα 14 και 21 του νόμου 5072/2023.
Σε σχέση με το θέμα της αναγραφής του τιμήματος μεταβίβασης, η συγκεκριμένη ΥΑ αναφέρει κάτι εξαιρετικά κρίσιμο: Επιτρέπει, αντί να αναγραφεί το ακριβές τίμημα κατά τη δημοσίευση στο Ενεχυροφυλακείο, να υπάρχει μόνο μία παραπομπή στο σχετικό άρθρο της σύμβασης πώλησης (π.χ. «το τίμημα ορίζεται στο άρθρο 3.1 της Σύμβασης»).
Έτσι, οι εταιρείες διαχείρισης στα δικαστήρια υποστηρίζουν ότι καλύπτονται απόλυτα από την κείμενη νομοθεσία, όταν δεν αναγράφουν το τίμημα στην περίληψη, διότι ακολουθούν πιστά τον τύπο που ορίζει το κράτος μέσω της ΚΥΑ 19169/2024. Υποστηρίζουν επίσης ότι το τίμημα αφορά τις εσωτερικές τους σχέσεις και δεν επηρεάζει τον οφειλέτη, ο οποίος χρωστάει το ίδιο ποσό ούτως ή άλλως.
Από την άλλη πλευρά, όμως, δικαστήρια δικαιώνουν τη θέση των δανειοληπτών, που υποστηρίζουν ότι μια Υπουργική Απόφαση δεν μπορεί να καταστρατηγεί τον τυπικό νόμο.
Ο νόμος (τόσο ο παλιός 3156/2003 όσο και ο νέος 5072/2023) ορίζει ότι για να μεταβιβαστεί η απαίτηση πρέπει να καταχωρίζονται τα «ουσιώδη στοιχεία» της. Το τίμημα, νομικά, αποτελεί το πλέον ουσιώδες στοιχείο μιας πώλησης. Άρα, αν δεν αναγράφεται, δικαστήρια θεωρούν τη μεταβίβαση «ατελή» και την κατάσχεση άκυρη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ίδιος ο τελευταίος νόμος (5072/2023) καθιερώνει ρητά την εξαιρετική νομιμοποίηση των διαχειριστών πιστώσεων για ένδικα μέσα και δικαστικές ενέργειες για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων και εξισώνει με πλήρη απόδειξη της εξαιρετικής νομιμοποίησης την κοινοποίηση των εντύπων δημοσίευσης στο βιβλίο του αρμόδιου ενεχυροφυλακείου. Αντίστοιχη πρόβλεψη γίνεται και για τη μεταβίβαση και διαχείριση τιτλοποιημένων απαιτήσεων.
Ωστόσο, ο νόμος δεν ξεκαθάρισε ρητά αν θα πρέπει να αναγράφεται στο έντυπο δημοσίευσης και το τίμημα μεταβίβασης του δανείου, κάτι που επιχειρήθηκε να γίνει με την Κοινή Υπουργική Απόφαση. Φαίνεται, ωστόσο, ότι η ΚΥΑ δεν είναι αρκετή για να ξεκαθαρίσει το θέμα του τιμήματος, γι’ αυτό και τα δικαστήρια εκδίδουν αποφάσεις που κινούνται και στις δύο κατευθύνσεις.
Μονόδρομος η νομοθετική παρέμβαση;
Το θέμα αρχίζει πλέον να δημιουργεί σοβαρό, συστημικό πρόβλημα στις διαδικασίες κατασχέσεων και πλειστηριασμών από τους servicers. Η αύξηση των αποφάσεων που κρίνουν άκυρες τις πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης λόγω μη αναγραφής του τιμήματος απειλεί να εκτροχιάσει τα επιχειρηματικά πλάνα ανακτήσεων και να μπλοκάρει εκκρεμείς υποθέσεις.
Νομικοί και οικονομικοί κύκλοι εκτιμούν πως η διχογνωμία αυτή και η ανασφάλεια δικαίου που προκαλείται ενδεχομένως θα πρέπει να λυθεί οριστικά με νέα νομοθετική ρύθμιση. Μια τέτοια ρύθμιση θα κληθεί να ξεκαθαρίσει ρητά τι απαιτείται να αναγράφεται στις περιλήψεις των συμβάσεων που καταχωρίζονται στο Ενεχυροφυλακείο, ώστε να αποσαφηνισθεί αν θα πρέπει να αναγράφεται και το τίμημα. Εναλλακτικά, το θέμα θα συνεχίσει να απασχολεί τα δικαστήρια, μέχρι να επιλυθεί, ενδεχομένως, με μια απόφαση του Αρείου Πάγου.


